Grondig advies

Persoonlijk contact

Betrouwbare levering

Eén op de vijf medewerkers wordt op de werkplek blootgesteld aan gevaarlijke stoffen. Het inademen van schadelijk stof, gassen en dampen  is een van de grootste en meest onderschatte risico’s op de werkvloer.   De omgevingslucht kan verontreinigd zijn met stofdeeltjes, vezels, rook, nevel, gassen, dampen, micro-organismen of radioactieve deeltjes. Het is zaak om blootstelling te vermijden omdat deze negatieve impact hebben op je vitale organen.​

Een mens kan niet zonder zuurstof in de lucht. Schone lucht bestaat uit 21% zuurstof, 78% stikstof en 1% andere gassen. De omgevingslucht kan verontreinigd zijn met:

- vaste deeltjes: verzameling vaste of vloeibare moleculen: fijnstof, kwartstof, vezels, roetdeeltjes, rook, micro-organismen, radioactieve deeltjes, nevel en mist (aerosolen)
- gassen en dampen: losse moleculen diffuus verspreid in de lucht: organische en anorganische gassen en dampen, zure gassen, metaaldampen etc.
 

Beschermende kleding
Onmisbaar in de strijd tegen arbeidsrisico's

Alle informatie over normen, onderhoud, huisstijl, enzovoorts.

Adembescherming
Bescherming tegen schadelijke stoffen en dampen

Alle informatie over filtering, normen en hulp bij de juiste keuze

PBM-scan
Inventariseer de risico's op de werkvloer

Met een PBM-scan nemen we het risico per functie door.



Het risico kan ontstaan door een enkele damp. Maar ook door de combinatie van twee onschuldige gassen. Identificatie van dampen is dus vrij complex. Daarom hebben chemische stoffen een CAS-nummer. Dit verwijst naar de Chemical Abstracts Service dat al ruim honderd jaar lang de stoffen rangschikt. Met het CAS-nummer kun je dus aanduiden met welke dampen je te maken hebt.

Fysieke risico's


Het menselijk lichaam heeft een aantal natuurlijke afweermechanismen. Denk aan neusharen om deeltjes te vangen, slijm en haarcellen in de luchtwegen en macrofagen om deeltjes onschadelijk te maken. Tenslotte helpt hoesten en niezen om luchtwegen te reinigen en open te houden.
 
Afweermechanismen
Toch kent het lichaam beperkingen in de verdediging: het afweermechanisme wordt overweldigd door grote hoeveelheden of gepasseerd door hele kleine deeltjes. Daarnaast kunnen deeltjes onze organen infecteren of allergische reacties veroorzaken.
 
Gevaarlijke stoffen moeten op de werkplek geïdentificeerd en zoveel mogelijk vermeden worden. Daarom worden er grenswaarden gesteld omtrent de toelaatbare blootstelling.

Blootstellingsroutes
Stoffen en dampen hebben voornamelijk impact op de luchtwegen. Maar ook andere organen zoals huid en ogen kunnen schade oplopen. Oogbescherming en genormeerde kleding is dan noodzakelijk. Maar ook door het inslikken van de stof. Dit laatste kan ook onbewust gebeuren, door eten, roken en drinken met vieze handen. Hier moet rekening mee gehouden worden bij het bepalen van de daadwerkelijke bloostelling.

Acute en chronische effecten
Acute gevolgen die meteen effect hebben zijn: irritatie, overgeven, bedwelming, verstikking en vergiftiging. De gevolgen van chronische blootstelling (vaak kortdurend maar wel heel vaak) hebben tijd nodig. De nadelige gevolgen op de gezondheid treden pas na verloop van tijd, soms tientallen jaren. De aandoeningen zijn veelal ernstiger van aard. Door opname via het bloed en opslag in organen kan dit allerlei ernstige ziekten veroorzaken. Longziekten zoals Astma, COPD, vele soorten longkanker en aantasting van centraal zenuwstelsel en hersenen.

Verstikking
Wanneer je organen onvoldoende zuurstof krijgen, stik je. Wanneer er minder dan 18% zuurstof in de lucht is, merk je dat door benauwdheid, duizeligheid of hoofdpijn. Bij minder dan 10% zuurstof raak je bewusteloos en zal je (zonder hulp) binnen enkele minuten overlijden. Zuurstof kan afwezig, verdrongen of verbruikt zijn. In bepaalde omgevingen kunnen andere stoffen zo sterk aanwezig zijn dat de zuurstof verdrongen wordt. In die omgevingen kun je alleen nog maar met perslucht werken.

Vergiftiging
Vergiftigingen, ook wel intoxicaties genoemd, komen relatief veel voor en variëren van inname van een relatief onschuldige stof tot ernstige vergiftigingen met stoornissen van de vitale functies. Iedere stof is een potentieel vergif. Het effect en de schadelijkheid zijn afhankelijk van de hoeveelheid die wordt ingenomen en de tijd die tussen innamen zit, en de wisselwerking met de processen in het lichaam. Van sommige stoffen is een kleine hoeveelheid al voldoende om ernstige verstoringen in de vitale functies te veroorzaken. Botuline Toxine is de meest giftige stof die wij op dit moment kennen. Een bekende en nog steeds regelmatig voorkomende doodsoorzaak is vergiftiging door Koolmonoxide.
 

Hoe breng je de risico's in kaart?

Hoewel fijnstof, gassen en dampen ongrijpbaar lijken, zijn er toch effectieve maatregelen te nemen. Een belangrijke basis is de inventarisatie van de gevaarlijke stoffen.
 
De risico’s van gevaarlijke stoffen moeten meegenomen worden in de risico-inventarisatie & -evaluatie (RI&E).

De inventarisatie is mogelijk door middel van een meting door een gespecialiseerd bedrijf. Zij nemen representatieve luchtmonsters in de werkomgevingen om te bepalen welke stoffen er aanwezig zijn en in welke concentraties. De concentraties van schadelijke stoffen moeten gemeten worden in procenten, milligram per kubieke meter of in ppm (parts per million).

MSDS en CAS
Als u werkt met (gevaarlijke) stoffen zult u bekend zijn met de MSDS (Material Safety Data Sheet). Op het MSDS staat aangegeven welke veiligheidsmaatregelen er bij het werken met deze stof getroffen dienen te worden. Ook staan hier de CAS-nummers (Chemical Abstracts Service)waarmee de gegevens van de gevaarlijke stof opgevraagd kunnen worden. De grenswaarden zijn te vinden in het CAS-register.

Een samengestelde stof (mengsel) heeft meerdere eigen CAS nummers  en veiligheidsbladen. De fabrikant of leverancier moet altijd actuele data (niet ouder dan 3 jaar) ter beschikking kunnen stellen.  

Wet- en regelgeving

Gezien de algemeen wetenschappelijke erkenning van de negatieve gezondheidseffecten van gevaarlijke stoffen, bestaat er relatief veel wet -en regelgeving. De Nederlandse Arbowetgeving gaat bij Arbowet (art. 6) en Arbobesluit (Hfst. 4) uitgebreid in op gevaarlijke stoffen. Daarnaast zijn de Europese CLP-verordening en de BZRO belangrijk bij het werken met gevaarlijke stoffen. 
 
Grenswaarden
Bij gevaarlijke stoffen in de omgevingslucht is de werkgever verplicht om vast te stellen in welke mate zijn werknemers worden blootgesteld. Het uitgangspunt is dat de werkgever in ieder geval maatregelen moet nemen bij overschrijding van de grenswaarde.  
 
De grenswaarde is de maximaal toegestane concentratie van een stof in de individuele ademhalingszone. Hierbij gaat het dus om de lucht die de werknemer kán inademen. Dit geldt gedurende een vastgestelde referentieperiode, oftewel het Tijd gewogen gemiddelde (TGG) Vaak gaat dit om een korte periode van 15 minuten (TGG-15 min) of een lange werkperiode van 8 uur (TGG-8u). De grenswaarde per stof is te vinden in het CAS-register. Wanneer deze te hoog blijkt, moet deze volgens de arbeidshygiënische strategie geëlimineerd worden. Als dat niet mogelijk is, moet het risico geminimaliseerd worden volgens het ALARP-principe (zie kader hieronder).

Werkgevers en werknemers zijn zelf verantwoordelijk voor het veilig omgaan met stoffen op de werkplek. Voor de meeste stoffen is er een wettelijke grenswaarde vastgesteld. Als er geen wettelijke grenswaarde is, dan moet het bedrijf een private grenswaarde afleiden. Werkgevers moeten dan zelf grenswaarden vaststellen tot een niveau waarbij geen schade aan de gezondheid van werknemers kan ontstaan. Gebruik daarvoor het ALARP-principe. De ‘Leidraad gevaarlijke stoffen’ en de website van de SER zijn hierbij te gebruiken.

De Europese richtlijnen voor ABM (Adembeschemingsmiddelen) zijn geharmoniseerd vastgelegd in de EN 529:2005. De belangrijkste normen voor adembeschermingsmiddelen vindt u hier.

ALARP
Het ALARP-principe betekent: as low as reasonably practicable. Daarbij streeft men naar een zo veilig mogelijke werkomgeving. Het is een grijs gebied tussen voldoen en niet voldoen aan de norm. Om nalatigheid te voorkomen moet je kunnen aantonen dat de inspanningen (tijd, geld of andere middelen) in verhouding staan ten opzichte van de risicovermindering. Als de inspanningen overmatig zijn ten opzichte van de risicovermindering, is het ALARP-niveau bereikt.
 

Arbeidshygiënische strategie:

Bronaanpak

<
Bronmaatregelen
Een werkgever moet eerst de oorzaak van het probleem wegnemen. Dit kan op twee manieren:
  • Eliminatie: het proces niet meer uitvoeren, het product niet meer toepassen.
  • Substitutie: een gevaarlijke stof vervangen door een veiliger alternatief.

Collectieve maatregelen

<
Collectieve maatregelen
Als bronmaatregelen niet mogelijk zijn, moet de werkgever collectieve maatregelen nemen om risico’s te verminderen.

Voorbeelden: het plaatsen van fysieke afscherming tussen product en mensen (gesloten systeem) of een andere bewerkingsmethode uitvoeren. Het plaatsen van centrale luchtverversing of afzuiging op de werkplek. 
 

Individuele maatregelen

<
Individuele maatregelen 
Als collectieve maatregelen niet kunnen of ook (nog) geen afdoende oplossing bieden, moet de werkgever individuele maatregelen nemen. Bijvoorbeeld: taakroulatie, of de werknemers afschermen in cabines. Daarnaast is basisinstructie en repeterend onderricht van evident belang.
 

Persoonlijke beschermingsmiddelen

<
Persoonlijke beschermingsmiddelen 
Als de bovengenoemde maatregelen geen, of onvoldoende effect hebben, moet de werkgever gratis persoonlijke beschermingsmiddelen verstrekken. Voorbeeld: stofmaskers of oogbescherming.

Het uitgangspunt is dat er geen gezondheidsschade als gevolg van blootstelling mag worden veroorzaakt. Bij stof, gassen en dampen dient deugdelijke en passende adembescherming verstrekt te worden. De wijze en mate van bescherming ligt bij de werkgever. De medewerker heeft recht op inspraak bij daadwerkelijke keuze van het type masker passend bij zijn persoon en situatie.  

Draagvlak creëren

Met de juiste keuze ben je er nog niet. Veiligheid staat of valt met het juiste gebruik. Zorg daarom voor een goede instructie en draagvlak voor persoonlijke bescherming.
 
Besef dat veiligheid breder is dan het gebruik van PBM. Eigenlijk zou elk gevaar zoveel mogelijk geëlimineerd moeten worden. Helaas is dat niet mogelijk. Daarom benoemen we nog enkele tips om veiligheid breder te trekken.

Bewustzijn
Maak medewerkers allereerst bewust van de risico’s. Benoem de betreffende stoffen en de effecten daarvan. Veel effecten zijn namelijk onzichtbaar. Dat hebben we geleerd van asbest en kwartstof. Dan zullen medewerkers niet alleen ABM dragen, maar bijvoorbeeld ook hun handen schoonhouden om besmetting of vervuiling te voorkomen.

Betrokkenheid
Niemand kent de werksituatie beter dan de werknemer. Betrek daarom zeker ook de werknemers bij de verbetering van veiligheid. Bij grotere projecten kun je een werkgroep samenstellen uit diverse werkplekken of –ploegen. Ze kunnen goed meedenken met bijvoorbeeld het signaleren van risico’s, het testen van maskers en de locatie van schone filters. Alle tips die zij hebben, kunnen bijdragen aan een significante verbetering van veiligheid!
 
Bovendien blijkt dat dergelijke betrokkenheid voor een hogere draagvlak zorgt. Wanneer mensen zelf mee mogen kiezen, zullen ze veel eerder achter een bepaalde keuze staan.

Patrick
Operationeel PBM-adviseur
 Mail voor PBM-advies 
 Telefonisch contact
Coert
Veiligheidskundige
 Mail voor PBM-advies 
 Telefonisch contact

 
 
 

Beschermende kleding
Onmisbaar in de strijd tegen arbeidsrisico's

Alle informatie over normen, onderhoud, huisstijl, enzovoorts.

Adembescherming
Bescherming tegen schadelijke stoffen en dampen

Alle informatie over filtering, normen en hulp bij de juiste keuze

PBM-scan
Inventariseer de risico's op de werkvloer

Met een PBM-scan nemen we het risico per functie door.

artikelen geselecteerd

^
U gebruikt Internet Explorer in compatibiliteitsweergave. Hiervoor bieden wij geen ondersteuning. U kunt de compatibiliteitsweergave uitschakelen door op het tandwiel icoontje te klikken en vervolgens op het menu item "Instellingen voor Compatibiliteitsweergave" te klikken. Vink het vakje "Alle websites met de compatibiliteitsweergave weergeven" uit. Klik op sluiten.