Grondig advies

Persoonlijk contact

Betrouwbare levering


De meest voorkomende oorzaak van dodelijke arbeidsongevallen is werken op hoogte. Ondanks de vele aandacht voor dit thema, blijkt het moeilijk om dit soort ongevallen te voorkomen. In dit artikel nemen we u stap voor stap langs de maatregelen.
 
Hoe vaak komt het voor?
Vallen van hoogte is het meest voorkomende arbeidsongeval. Dit gebeurt voornamelijk in de industrie en de bouw. Daarnaast worden er ook veel ongevallen gerelateerd aan vallende objecten. Vallen van hoogte is een verzamelnaam voor verschillende ‘val-scenario’s’, waaronder vallen van een ladder of trapje, vallen van steigers en vallen van een stilstaand voertuig of object.
 
 

PBM-scan
Inventariseer de risico's op de werkvloer

Met een PBM-scan nemen we het risico per functie door.

 

Training en Toolboxen
Train uw personeel in veilig werken. 

Hoe zorg je voor de juiste kennis en vaardigheden?


Met ‘werken op hoogte’ bedoelen we officieel alle activiteiten waarbij valgevaar bestaat, ongeacht welke hoogte!

Er is in ieder geval sprake van valgevaar bij risicoverhogende omstandigheden, openingen in vloeren, of als het gevaar bestaat om 2,5 meter of meer te vallen.[1] De 2,5 meter wordt daar letterlijk benoemd en daar wordt in Nederland vaak aan vast gehouden. Per land verschilt de genoemde hoogte, zo hanteert België een hoogte van 2 meter. Engeland en Frankrijk nemen het veel ruimer en stellen dat overal waar valgevaar bestaat sprake is van werken op hoogte, zelfs als dat op grondniveau is (0 meter dus[2]). Immers: ook bij kleinere hoogten bestaat een kans op letsel. Daarom is ook wetgeving in Nederland niet beperkt tot die situaties boven de 2,5 meter, maar: bij het verrichten van (alle) arbeid waarbij valgevaar (ongeacht de hoogte) bestaat, is het valgevaar tegengegaan met doelmatige voorzieningen[3].

Want letsel ontstaat niet alleen door de klap waarmee je terecht komt, maar ook door de ondergrond en de objecten die je tijdens je val tegenkomt zoals scherpe pinnen en schurende wanden. Maatregelen moeten dus genomen worden op basis van de risico’s.

Werksituaties
Met ‘hoogte’ bedoelen we eigenlijk ook ‘diepte’. Denk hierbij aan riolen, bouwputten, waterbassins of scheepsruimen. Door metershoge niveauverschillen zijn de werkzaamheden ook hier gevaarlijk. Elke misstap kan immers fataal zijn.

Niet alleen werknemers kunnen vallen, maar ook objecten, denk aan dakpannen, gereedschap, helmen, enzovoorts. Deze objecten vormen ze een risico als op verschillende niveaus boven elkaar wordt gewerkt.

De praktijksituaties zijn zeer divers. Veel van deze activiteiten zijn bouw, installatie en onderhoudswerkzaamheden. Dit soort activiteiten vereisen veel concentratie. Het nadeel is dat mensen zich maar op één ding echt kunnen concentreren: of op hun werk, of op hun veiligheid. Bij het nemen van maatregelen blijkt de mens altijd de zwakste schakel te zijn. Daarom is het belangrijk dat er zoveel mogelijk preventieve maatregelen genomen worden.
[1] Arbobesluit 1997, art. 3.16, lid 2
[2] Work at Height Regulations 2005, art. 2, lid 1
[3] Arbobesluit 1997, art. 3.16, lid 1

 

Welke wetgeving is hier relevant?

De wet schrijft voor dat werkzaamheden op hoogte, alleen worden uitgevoerd vanaf een veilige steiger, stelling, bordes of werkvloer. Als dat niet mogelijk is, dan moeten andere doeltreffende maatregelen genomen worden om valgevaar te voorkomen. Als dat ook niet mogelijk is dient het meest geschikte arbeidsmiddel gekozen te worden, om het werk zo veilig mogelijk uit te voeren. De RI&E of specifieke TRA moet uitwijzen welke maatregel of arbeidsmiddel voor een bepaalde situatie het meest geschikt is.

Er zijn verschillende wettelijke regels en richtlijnen opgesteld als het gaat om werken op hoogte. Hierbij verwijzen we naar artikelen in het Arbeidsomstandighedenbesluit:
  • Arbobesluit artikel 3.16: Voorkomen valgevaar - de werkgever moet de nodige maatregelen treffen.
  • Arbobesluit artikel 7.18b: Hijs- en hefwerktuigen voor personen.
  • Arbobesluit artikel 7.23: Gebruik van arbeidsmiddelen voor werken op hoogte, zoals ladders, steigers en trappen.
  • Arbobesluit artikel 7.34: Steigers.
Verder zijn in de Arbocatologi, voor branches waarbij werken op hoogte veelvuldig voorkomt, maatregelen voorgeschreven of in volgorde van voorkeur gezet.
 

Arbeidshygiënische strategie:

Bronaanpak

<
De eerste stap is er op gericht om de oorzaak van het gevaar weg te nemen. Tegenwoordig worden onderdelen zoals dakconstructies steeds meer prefab gemaakt. Op die manier zijn de meeste werkzaamheden gewoon op de grond. Ook zien we steeds meer dat constructies of apparatuur op toegankelijke plaatsen worden geïnstalleerd.

Steeds meer glazenwassers werken niet meer op een ladder, maar gebruiken een telescooplans om bij de hogere ramen te komen (werken op hoogte is voorkomen, maar hoe zit het dan met de ergonomie en fysieke belasting?).
 
Dit soort slimme oplossingen zorgen ervoor dat de risico’s van werken op hoogte worden weggenomen, maar er komen nieuwe / andere risico’s voor in de plaats. Blijf daarom altijd op de balans letten, en beoordeel ook alternatieve werkwijzen d.m.v. de RI&E om vast te stellen of het daadwerkelijk wel een verbetering is, of alleen een verschuiving van risico’s.

Collectieve maatregelen

<
De bron is echter niet altijd aan te pakken. Dan zijn er andere maatregelen te nemen: steigers en hoogwerkers zijn gangbare middelen bij werken op hoogte en worden gemakkelijk ingezet. Ook hekwerken en leuningwerk zorgen voor een werkbare situatie waarbij het valgevaar (deels) wordt weggenomen. Maar welke van deze maatregelen zijn nu collectieve maatregelen? Collectieve maatregelen beschermen in de regel ‘het collectief’, iedereen dus. Deze maatregelen en beschermingen zijn niet afhankelijk van het juist gebruik of de gebruiker. Een hoogwerker hoort dus niet in deze categorie maatregelen. Steigers, leuningwerken en niet-verschuifbare roosters over openingen zijn collectieve maatregelen die iedereen beschermen.
 
Deze maatregelen kunnen zowel een tijdelijke als een structurele oplossing zijn. Hierbij moet de duur en de herhaling van de werkzaamheden worden afgewogen bij het bepalen van de juiste maatregel. Ook esthetiek is een aspect: hoewel kerken regelmatig gerestaureerd worden, staan ze niet voortdurend in de steigers. Het kostenaspect mag geen rol spelen, maar in de praktijk zien we dat dit ook wordt meegenomen in de keuze van veiligheidsmaatregelen.
 
Tegelijk laat de wetgever ook de ruimte om voor alternatieve bescherming te kiezen. Bijvoorbeeld in situaties waarbij het opbouwen en afbreken van maatregelen meer gevaar met zich meebrengt (door tijdsduur) dan de uiteindelijke werkzaamheden. De alternatieve bescherming moet dan wel afdoende doelmatig zijn.

Individuele maatregelen

<
Sommige werkomgevingen zijn lastiger en vereisen veiligheid op maat. Het gaat dan in het algemeen ook niet om grote groepen mensen die op dezelfde plek moeten zijn, of de duur van de werkzaamheden is beperkt.

Individuele maatregelen beperken zich tot het individu of een kleine groep. Denk aan de hoogwerker: geschikt voor één of meerdere personen om korte werkzaamheden op moeilijk bereikbare plaatsen mogelijk te maken. Zoals het vervangen van verlichting in een hoge hal. Steigers bouwen is in verhouding tot de duur van het vervangen van de lamp een veel grotere blootstellingstijd (en dus groter risico) dan het inzetten van een hoogwerker. Werken vanuit een werkbak in een kraan of op een heftruck is slechts beperkt toegestaan[1].

[1] Arbobesluit 1997, Art. 7.23D, lid 1

Persoonlijke beschermingsmiddelen

<
Als uiterste beschermingsmiddel worden medewerkers met PBM beschermd tegen vallen (positionering) of tegen de impact van vallen (valdemping). Voor deze persoonlijke middelen zijn verschillende mogelijkheden:

Positioneren:
Medewerker is d.m.v. een harnas met starre lijn verbonden met een vast punt. Hierdoor kan de medewerker niet bij de rand komen waar het valgevaar bestaat. Een zeer effectieve preventieve maatregel. Toepasbaar op daken, in schaarhoogwerkers of werkbakken op heftruck, in kraan of aan verreiker. Door je werkgebied te beperken voorkom je dat je bij het risico van valgevaar komt.

Valbeveiliging
Medewerker is d.m.v. een harnas met een starre lijn + valdemping verbonden aan een ankerpunt van voldoende sterkte. Als de medewerker valt zorgt de demping voor een remmende werking en absorptie van de impact.

Rope Acces
Klimgordels die speciaal ontwikkeld zijn om in te kunnen klimmen, zitten en hangen.[1] D.m.v. meerdere touwen die zijn bevestigd aan verschillende ankerpunten hijst de medewerker zichzelf naar de juiste positie. Deze toepassing wordt o.a. gebruikt voor bomenonderhoud, denk ook aan inspectie- of schoonmaakwerkzaamheden op grote hoogtes, of dieptes. Personen die werkzaam zijn in Rope Acces moeten daarvoor fysiek fit zijn en voldoende training hebben gehad[2].

Lanyards (Protection for tools):
Door gereedschappen en materialen vast te maken aan een object of persoonlijke gordel voorkom je dat deze kunnen vallen en daardoor een risico vormen voor de medewerkers op een lager niveau.
[1] Arbobesluit 1997, Art. 7.23C
[2] Irata.org

Algemene maatregelen

<
  • Afstand houden: als je op het dak werkt, hoef je niet altijd helemaal tot aan de dakrand te komen. Bij werkzaamheden meer van 4 meter dan de dakrand is markering van die 4-meter grens voldoende als afbakening van het veilige werkgebied op een dak. Ligt het werkgebied tussen de 2 en 4 meter van de dakrand dient een fysieke scheiding te worden geplaatst op 2 meter van de dakrand van ten minste 1 meter hoog[1].
     
  • Werkvoorbereiding: door de activiteiten in kaart te brengen kunnen de juiste maatregelen tijdig worden genomen, hetzij werk op hoogte voorkomen, hetzij aanvullende risico inventarisaties maken voor de werkzaamheden en omstandigheden. Hiermee kunnen al veel onnodig risico’s voorkomen worden.
     
  • TRA: door een Taak & Risico Analyse voorafgaand aan de werkzaamheden uit te voeren kunnen de risico’s van de activiteit of werkplek in kaart gebracht worden. Op basis van deze analyse kunnen werkzaamheden anders gepland worden om risico’s te mijden, of kunnen juiste maatregelen worden ingezet. Daarbij kunnen medewerkers tijdig een specifieke training of instructies krijgen.
     
  • Training en instructie: afhankelijk van de resultaten van TRA wordt de trainingsbehoefte bepaald. Komen werkzaamheden op hoogte regelmatig terug of wordt verwacht dat medewerkers met hoogwerkers of gehesen werkbakken aan de slag gaan, dan is het van belang dat personeel ‘voldoende deskundigheid’ opdoet in het werken met deze middelen.
     
  • Een algemene training ‘Veilig werken op hoogte’ stelt uw medewerkers in staat de gevaren te herkennen en kennis te hebben van maatregelen die noodzakelijk zijn om werkzaamheden op hoogte veilig uit te voeren.
     
  • Toolbox: communicatiemiddel wat kan worden ingezet om project- of taakspecifieke maatregelen met medewerkers door te nemen. Vaak ook gebruikt voor het informeren over het juiste gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen.
     
  • LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse): de laatste controle van omstandigheden, middelen en informatie, voordat de werkzaamheden gaan beginnen. Zo kun je inspelen op de meest recente werksituatie. Wij verstrekken instructieboekjes met checklists die specifiek afgestemd zijn op werken op hoogte.
     
  • Een nette werkplek. gereedschappen en materialen slingeren soms letterlijk rond. Door deze op te ruimen en de werkplek schoon en opgeruimd te houden, kunnen veel ongevallen en letsels voorkomen worden.
[1] Arbocatalogus: Platte daken
 

Draagvlak creëren:

We merken dat werknemers de risico’s van hoogteverschillen pas zien als ze er samen over praten. Het dialoog tijdens voorlichtingen en trainingen helpt hierbij. Zeker als we de werksituatie simuleren, krijgen werknemers meer inzicht in de gevolgen. Tijdens trainingen wisselen we theorie en praktijk af. We laten de kennis toetsen waarna werknemers na afloop een certificaat krijgen.

Hoe stimuleren we de bescherming?
Bescherming moet zijn afgestemd op de werknemer en zijn werkomstandigheden. Die kunnen variëren in: duur, frequentie, type werk en comfort. Het is raadzaam om de werknemers te betrekken bij de selectie van de beschermingsmiddelen!  Door hen zelf de opties te laten testen, weet je welke PBM de beste bescherming biedt. Neem hun mening serieus zodat ze meer gemotiveerd zijn om hun PBM te dragen.

In een situatie waarbij iedereen zijn persoonlijke harnas uitgereikt krijgt, is de eenvoudigheid waarmee een harnas op maat ingesteld kan worden, wellicht minder van belang. In een situatie waarbij de organisatie kiest voor een beperkte investering, waarbij iedereen dezelfde harnassen gebruikt, is die eenvoudige verstelbaarheid juist de sleutel naar een correct gebruik van de harnasgordels. Het betrekken van medewerkers in het selectieproces en in het beschrijven van de bedrijfsinterne voorschriften levert u ambassadeurs voor het beleid op. Dit doorbreekt het stigma ‘’op kantoor is weer iets onmogelijks bedacht’’ en zorgt ervoor dat werkgever en werknemer samen tot een beter eindresultaat komen.

Advies:

Onze PBM-adviseurs zijn bekend met recente wet- en regelgeving. Zo kunnen we u adviseren welke maatregelen voor mogelijk zijn. De productontwikkeling staat niet stil en er komen er nieuwere en betere oplossingen op de markt. Door deze ontwikkelingen worden persoonlijke beschermingsmaatregelen betrouwbaarder en comfortabeler. Onze PBM-adviseurs volgen deze ontwikkelingen op de voet zodat ze u voortdurend kunnen informeren over de laatste nieuwe types PBM.

Onze PBM-adviseurs brengen de risico’s overzichtelijk in kaart en kunnen u op basis daarvan adviseren welke maatregelen daarbij het best passen. Uiteraard is hij/zij op de hoogte van alle voor- en nadelen per merk of type PBM en kunt u een ‘’passend’’ advies van ons verwachten.

Onze expertise bieden wij aan in de vorm van de volgende diensten:

PBM-scan:
Samen doorlopen we de risico’s op functieniveau. Daarbij vragen we de mening en ervaring van eindgebruikers. Door middel van een adviesrapport en een PBM-matrix ontvangt de werkgever een overzicht van de verplichte en benodigde maatregelen. Daarbij ontvangt u van ons een overzicht van de opties die er zijn om de risico’s te verminderen. Meer info over de PBM-scan.

Toolbox & training
Een groot deel van de PBM wordt niet op de juiste manier gedragen. Kennis en draagvlak zijn hierin essentieel. Daarom bieden wij ook toolboxen en trainingen aan. Met kennis van de producten en relevante wetgeving kunnen onze PBM-adviseurs uw medewerkers trainen in het juiste gebruik van valbeveiliging. Meer info over training en toolboxen.


Stefan
Strategisch PBM-adviseur
 Mail voor PBM-advies 
 Telefonisch contact
Coert
Veiligheidskundige
 Mail voor PBM-advies 
 Telefonisch contact
 
 
 

Onderhoud en keuring
Zorg goed voor je kleding en PBM

Een PBM met lange levensduur is veiliger en voordeliger.

PBM-scan
Inventariseer de risico's op de werkvloer

Met een PBM-scan nemen we het risico per functie door.

artikelen geselecteerd

^
U gebruikt Internet Explorer in compatibiliteitsweergave. Hiervoor bieden wij geen ondersteuning. U kunt de compatibiliteitsweergave uitschakelen door op het tandwiel icoontje te klikken en vervolgens op het menu item "Instellingen voor Compatibiliteitsweergave" te klikken. Vink het vakje "Alle websites met de compatibiliteitsweergave weergeven" uit. Klik op sluiten.