Grondig advies

Persoonlijk contact

Betrouwbare levering

Een mens kan niet zonder zuurstof. Maar op de werkplek kan die lucht verontreinigd zijn met stofdeeltjes, vezels, rook, nevel, gassen, dampen, micro-organismen of radioactieve deeltjes. Het is zaak om blootstelling te vermijden omdat deze negatieve impact hebben op je vitale organen. Stof- en gasfilters vormen hierin een belangrijk beschermingsmiddel. Op deze pagina geven we achtergrondinformatie over adembescherming.
 
 Productadvies aanvragen

Inhoud
Normeringen
Hoe werkt het filter?
Beschermingsniveaus
Typen gas- en dampfilters
Typen maskers
Protectiefactoren
PBM-advies en tips
Persoonlijk advies


DRINGEND ADVIES: gezien de gezondheidsrisico’s is het sterk aan te bevelen om een expert in de arm te nemen. Dit kan een arbeidhygiënist zijn en/of een PBM-adviseur van Veiliggoed. 
 

Schadelijke stoffen in omgevingslucht zijn te onderscheiden in vaste deeltjes, gassen en dampen. Vaste deeltjes (fijnstof, kwartsstof en nevels) zweven door de lucht en zijn als verzameling moleculen groter. Gassen en dampen bewegen zich op moleculair niveau diffuus in de lucht. De wijze van filtering is dus onderscheiden respectievelijk stof en gasfilter. Lees meer over risico's van stoffen en dampen.

Gezien de gezondheidsrisico’s is het sterk aan te bevelen om een expert in de arm te nemen. Dit kan een arbeidhygiënist zijn en/of een PBM-adviseur van Veiliggoed. 

Adembescherming wordt opgesplitst in twee soorten filtering: die van gassen en dampen en van stofdeeltjes. De werking van deze filters verschillen van elkaar. Hieronder leest u de verschillen.
 
{WEBPAGINA:Stoffen en dampen}

Succesverhalen
Klantcases

Lees hier hoe wij onze klanten blij maken

 

PBM-scan
Inventariseer de risico's op de werkvloer

Met een PBM-scan nemen we het risico per functie door.

 
  

Normering adembescherming

Norm Beschrijving
EN136 + C1/C2 Volgelaatmaskers
EN137 Persluchttoestel
EN138 Zelfaanzuigende adembeschermingsmiddelen
EN139 Slangentoestellen (vervangen door EN 14593-1 en 2 + EN 14594)
EN140 + C1 Half- en kwartmaskers
EN141 Gasfilters
EN143 + A1/C1/C2 Deeltjesfilters (P1-3)
EN149 + A1 Filterende halfmaskers tegen deeltjes (FFP1-3)
 

Hoe werkt het filter?

Vaste deeltjes
Het filteren van stoffen werkt door middel van statisch geladen vezels in een filterdoek. De stofdeeltjes die door het ademen in het masker worden gezogen, worden aangetrokken tot deze vezels en blijven daar aan hangen. De schone gefilterde lucht gaat door het masker heen en wordt vervolgens ingeademd.

Gassen en dampen
Het filteren van gassen en dampen werkt door een ander principe. In een cassette, die op een masker kan worden bevestigd, zit een actief kool. De vervuilde lucht die wordt ingeademd, wordt door dit actieve kool gezogen. De moleculen van de gevaarlijke dampen hechten zich aan dit actieve kool, waarna de schone lucht wordt ingeademd.
 
Er zijn diverse soorten maskers beschikbaar; van kleine mondkapjes tot volledige persluchtbeademing. Afhankelijk van het risico moet je de juiste bescherming kiezen. Verderop in het document geven we hier advies over.
 

Beschermingsniveaus van FFP-(stof)maskers:

<
Beschermings-niveau Kleur Type gevaar Voorbeeld Maximale grenswaarde (GW)
FFP1 wit Onschadelijke fijnstof en op water en olie gebaseerde nevel en aërosolen *1 Werken met onschadelijke fijnstof, nevels en rook 4
FFP2 wit Schadelijk fijnstof, rook en op olie en water gebaseerde aërosolen *2 Werken met zacht hout, glasvezels, metaal en plastic (behalve PVC) en olierook 12
FFP3 wit Schadelijke en kankerverwekkende stof, rook en op water en olie gebaseerde aërosolen *3 Werken met giftige metalen, hardhout, radioactive- en biochemische substanties alsook olierook en het lassen van roestvaststaal 50


R (reusable): Het FFP-masker kan meer dan één shift worden gebruikt.
NR (non reusable): Wegwerpmasker FFP. Comfortabel en duurzaam gedurende de hele shift.
D: Deze maskers hebben de Dolomiet Stoftest doorstaan. Minder ademhalingsweerstand voor een langere tijd.

*1 Niet tegen carcinogenen en radioactieve materialen, niet tegen door de lucht verspreidde biologische substanties en enzymen.
*2 Niet tegen radioactieve partikels, niet tegen virussen en enzymen.
*3 Tegen radioactieve partikels en biologische substanties en enzymen.

Beschermingsniveaus van stoffilters:

<
 
Beschermings-niveau Kleur Type gevaar Voorbeeld Maximale grenswaarde (GW)
P1 wit Onschadelijke fijnstof en op water en olie gebaseerde nevel en aërosolen *1 Werken met onschadelijke fijnstof, nevels en rook 4 (halfgelaatmasker)
4 (volgelaatmasker)
P2 wit Schadelijk fijnstof, rook en op olie en water gebaseerde aërosolen *2 Werken met zacht hout, glasvezels, metaal en plastic (behalve PVC) en olierook 12 (halfgelaatmasker)
16 (volgelaatmasker)
P3 wit Schadelijke en kankerverwekkende stof, rook en op water en olie gebaseerde aërosolen *3 Werken met giftige metalen, hardhout, radioactive- en biochemische substanties alsook olierook en het lassen van roestvaststaal 48 (halfgelaatmasker)
400 (volgelaatmasker)


R (reusable): Het FFP-masker kan meer dan één shift worden gebruikt.
D: Deze maskers hebben de Dolomiet Stoftest doorstaan. Minder ademhalingsweerstand voor een langere tijd.

*1 Niet tegen carcinogenen en radioactieve materialen, niet tegen door de lucht verspreidde biologische substanties en enzymen.
*2 Niet tegen radioactieve partikels, niet tegen virussen en enzymen.
*3 Tegen radioactieve partikels en biologische substanties en enzymen.

Beschermingsniveaus van gasfilters:

<
Beschermings-niveau Kleur Type gevaar Voorbeeld Maximale grenswaarde (GW)
A1   Organische gassen en dampen, met een kookpunt > 65°C Werken met oplosmiddelen van vernis, verf en lijmen 50 x GW [halfgelaat]
400 x GW [volgelaatmasker]
Tot een concentratie van 1000 ppm
A2   Organische gassen en dampen, met een kookpunt > 65°C     Zoals A1 maar in een hogere concentratie 50 x GW [halfgelaat]
400 x GW [volgelaatmasker]
Tot een concentratie van 5000 ppm
A1B1E1   Zoals A1 + anorganische gassen en dampen + zure gassen Zoals A1 + werken met chloride, bromine, hydrogene cyanide, hydrogene zwaveloxide, zoutzuren en andere zure gassen. 50 x GW [halfgelaat]
400 x GW [volgelaatmasker]
Tot een concentratie van 1000 ppm
A1B1E1K1   Zoals A1B1E1 + ammoniak Zoals A1B1E1 + werken met ammoniak 50 x GW [halfgelaat]
400 x GW [volgelaatmasker]
Tot een concentratie van 1000 ppm
A2B2E1   Zoals A1B1E1 Zoals A1B1E1 maar voor hogere concentraties 50 x GW [halfgelaat]
400 x GW [volgelaatmasker]
of 5000 ppm (A + B), 1000 ppm (E)
of lager
A2B2E2K2   Zoals A1B1E1 + ammoniak Zoals A1B1E1 + werken met ammoniak maar voor hogere concentraties 50 x GW [halfgelaat]
400 x GW [volgelaatmasker]
Tot een concentratie van 5000 ppm
AX   Organische dampen met een kooppunt
≤ 65°C
Werken met dampen met een laag kookpunt zoals aceton, dichloormethaan Alleen voor eenmalig gebruik. Nationale regelgeving kan het maximum gebruikniveau begrenzen. Neem contact met ons op voor details
Hg P3   Kwik Werken met kwikdampen Maximale gebruikerstijd tegen kwik 50h

Verschillende typen gas- en dampfilters

<

Afhankelijk van de gevaarlijke stoffen, de blootstelling en de werkomstandigheden moet adequate adembescherming worden geselecteerd. Dit is geen gemakkelijke en tegelijk ook risicovolle opdracht. Als men niet de juiste bescherming inzet worden medewerkers onwetend blootgesteld aan ernstige gezondheidsrisico’s. Dit kan fataal zijn of op lange termijn ernstige aandoeningen veroorzaken.
Gas- en dampfilters
Bevatten actief kool die organische gassen en dampen absorbeert. Deze kool kan op verschillende manieren worden behandeld om de juiste stof te kunnen vangen. De actieve kool in het filter heeft zoveel ruimte dat er veel moleculen aan kunnen hechten. Als alle plaatsen op het actieve kool ‘bezet’ zijn, is het filter verzadigd en zullen de volgende moleculen door de filterlaag heengaan. Een hoge temperatuur heeft een invloed op de effectiviteit. Doordat moleculen dan beweeglijker zijn, zullen ze eerder door het filter dringen. Ook een hoge luchtvochtigheid heeft invloed. In dat geval komt er ook waterdamp op het filter waardoor het sneller verzadigd is.
 
Op basis van de schadelijke stof moet er een type filter gekozen worden. Deze typen worden aangeduid met letters en kleuren. Bijvoorbeeld: K voor Ammonia en Hg voor kwikdamp. Als er meerdere stoffen worden gefilterd, worden er ook meerdere kleuren en letters op het filter gezet. Overigens is het mogelijk diverse filters te combineren. Deze worden zo geproduceerd dat ze modulair zijn. Je kunt dus zoveel filteren als nodig is.
 
De gasfilters hebben capaciteit voor een bepaalde concentratie gassen of dampen. De capaciteiten worden onderverdeeld in drie klassen. Deze duiden de maximale capaciteit (dus gebruiksduur) van een filter aan. Let op: deze gaan dus niet over de protectiefactor!
Klasse 1 - 0,1% / 1000 ppm
Klasse 2 - 0,5% / 5000 ppm
Klasse 3 - 1,0% / 10.000 ppm
 
Wanneer de filters bijna verzadigd zijn, wordt er een onschadelijke hoeveelheid doorgelaten. De meeste dragers zullen het ruiken of proeven. Dit is het belangrijkste sein dat de filters vervangen moeten worden. De medewerkers moeten uiteraard alert zijn op de verzadiging. Zorg dat ze hiervan op de hoogte zijn!


Deeltjesfilters
Deze bestaan uit polypropeenvezels en vangen stofdeeltjes, nevel en mist. Grotere deeltjes botsen tegen de vezels op. Kleine deeltjes worden afgebogen door de luchtstroom en gevangen door de vezels. Gemiddeld grote deeltjes tussen de 0,1 en 1,0 micron/micrometer worden het moeilijkst gevangen.
 
De eigenschappen van de stoffilters bepalen de mate van filtering. Deze soorten worden onderverdeeld in 3 klassen:
P1 – filtert 80% en is geschikt tegen hinderlijk (fijn)stof
P2 – filtert 94% en is geschikt tegen schadelijk fijnstof
P3 – filtert 99,95% en is geschikt tegen giftig fijnstof
 
Hoe sterker het filter, hoe hoger de ademweerstand (zwaar ademen). Kies dus niet automatisch voor een hoge bescherming. De deeltjesfilter zal door verzadiging niet gaan lekken, maar de ademweerstand zal oplopen door vervuiling van het filter. Dat betekent dat het filter vervangen moet worden. Uitgeademde lucht zorgt voor vocht in het filter waardoor deeltjes sneller blijven plakken. Om dit te voorkomen zijn er ook maskers beschikbaar met een uitademventiel.
 


Combinatiefilters
Combineren bovenstaande twee filters.

Verschillende typen maskers

<

Door de grote diversiteit aan stoffen zijn, is de keuze voor goede bescherming erg lastig. Maar niet minder belangrijk: een verkeerde keuze kan fatale gevolgen hebben. Daarom is het van groot belang om een weloverwogen en een juiste beslissing te nemen.
 
Stof- en filtermaskers
Dit zijn de typische kapjes die je op veel werkplekken ziet. Ze bedekken de mond en neusopening waardoor het stof wordt tegengehouden. De lucht wordt door een standaard filter gezuiverd. Nadat de filters ‘verzadigt’ zijn met schadelijke stoffen, moet deze weggegooid worden. Deze maskers zijn het minst comfortabel, maar wel een stuk goedkoper dan de rest.
 
Half-gelaatsmaskers
Halfgelaatsmaskers bedekken evenveel van het gelaat. Maar hier kun je zelf diverse stof- en gasfilters in plaatsen. Het voordeel is dat de filter(bussen) vervangen kunnen worden. Hierdoor kun je het masker telkens weer gebruiken.
 
Combinatiemaskers
Er zijn ook half-gelaatsmaskers met standaard geïntegreerde gas- en stoffilters beschikbaar. De filters zijn dus niet te vervangen. Het is voornamelijk toepasbaar wanneer je met dezelfde bekende stoffen werkt. Het voordeel is dat je niet telkens moet zoeken naar de juiste filters en doordat ze zo compact zijn, werken ze comfortabel en zijn ze goed te gebruiken onder laskappen.
 
Vol-gelaatsmaskers
Deze werken net als de half-gelaatsmaskers, maar hier worden ook de ogen bedekt door middel van een doorzichtige plaat. Doordat er over een groter vlak beschermd wordt, sluit het masker beter aan en ontstaat er een hogere bescherming (protectiefactor).
 
Motoraangedreven luchtsystemen
In ruimten met een zeer hoge concentratie stoffen of dampen, werken aangedreven systemen het meest effectief. Hierbij draag je een helm die het hele hoofd bedekt. Op je rug draag je een filter met een motorunit. Via een slang wordt er zuurstof in de helm geblazen. Deze wordt via het voorhoofd langs de mond geblazen. Onderin de helm wordt de zuurstof weer afgezogen. Zo kun je vrij ademen zonder dat je de uitgeademde lucht weer inademt.
Onafhankelijke adembescherming
Bij voorgaande maskers ben je afhankelijk van de omgevingslucht. Wanneer deze te vervuild is om te kunnen filteren, wordt de lucht met een slang uit een andere veilige zone afgezogen. Wanneer de slang langer dan 9 meter is, is er aandrijving nodig. Op deze pagina gaan we echter niet verder in op onafhankelijke adembescherming.


 


Protectiefactor (NPF-waarde)

Het is niet zo als men willekeurig adembeschermend gebruikt dat men gerust adem kan halen en denkt optimaal beschermd te zijn.  Het tegendeel is waar. Een aantal zaken bepalen de mate van bescherming zoals de maximale concentratie van de omgeving en de inwaartse lekkage van het masker.  

Nominale protectiefactor:
De Nominale Protectie Factor (NPF) is een Europese testnorm die de mate van bescherming aangeeft. De factor is de verhouding van de concentratie van moleculen of deeltjes buiten en binnenin het masker. Dit wordt ook wel de inwaartse lekkage genoemd.  Door dit te weten kan a.h.v. een blootstellingsmeting worden bepaald welke adembescherming afdoende is conform de wettelijke grenswaarde*. Voorbeeld: A1 filter i.c.m. een halgelaatmasker (NPF 50) biedt bescherming tegen concentraties 50x keer de grenswaarde. Het is dus belangrijk om concentraties op de werkplek te meten. Dit kan uitgevoerd worden door een arbeidshygiënist of Arbo-dienst. 

Het (filter)masker wordt in een laboratorium getest. Hierbij wordt ervan uitgegaan dat de ABM (adembeschermingsmiddelen) correct wordt gedragen en er geen lekkage is. Het is dus een theoretische waarde.
 
*Deze grenswaarde is te vinden in het Overzicht Stoffen van de SER.


PBM-advies en tips

1. Veiligheid <
  • Stelregel is: beter overbeschermd dan onderbeschermd.
  • Doe geen aannames en laat u adviseren door een adembeschermingspecialist  
  • Ga er niet vanuit dat een ABEKP3 filter u overal tegen beschermd
  • Ga uit van blootstellingsgegevens, actuele MSDS en bewezen beschermingsprincipes.
  • Een volgelaatmasker geeft betere bescherming dan een half -of stofmasker
  • Zorg voor maatwerk (maatvoering S/M/L) i.v.m. gezichtsvormen bij  half -en volgelaatmaskers
  • Zorg voor gebruik dat er een fit-test of semi-fit test beschikbaar is  (vraag dit aan uw adembescherming specialist)
     
  • Let op: dat de gekozen adembescherming goed te combineren is met andere benodigde PBM en elkaar niet in de weg zitten.
  • Let op: het werken met stof, half en volgelaatmaskers i.c.m. (stoppel) baard is niet toegestaan i.v.m. aangetoonde lekkage.
2. Comfort <
  • Zorg bij langdurig of veelvuldig gebruik voor het allerhoogste  comfort en minimale persoonlijke belasting.
  • Zorg voor een zo laag mogelijke ademweerstand en een goede ophanging met verstelbare banden aan het hoofd.
  • Kies bij langdurig en intensief gebruik voor een airbelt of perslucht i.p.v halfmasker met filter
  • Zorg voor lichtgewicht materialen en optimaal gebruiksgemak.
  • Geef medewerker inspraak bij de keuze van het masker en stem het op zijn behoeften af.
3. Filters vervangen  <
  • kijk voor gebruik altijd naar de aangegeven uiterste gebruiksdatum van de artikelen (stofmasker en stof en gasfilters)
  • Op het moment dat merkbaar de ademweerstand toeneemt of men geur of smaakverandering waarneemt dienen de filters z.s.m. vervangen te worden.
  • Vervang filter altijd als men niet meer weet wanneer dit voor het laatst gebruikt is.
  • Houd de datum van gebruik aan die op iedere productverpakking staat aangegeven.
4. Onderhoud <
  • Na gebruik zijn de gangbare reinigings en desinfectie gebruiken van toepassing
  • Bepaalde onderdelen (o.a. afdichting, membramen en ventielen) dienen te worden vervangen. Volg voorschriften van de fabrikant.
  • Registreer ingebruiknamedatum van adembeschermingsproducten
  • Stel a.h.v. gebruiksaanwijzing fabrikant een inspectie en (liefst digitaal) onderhoudsschema op.
  • Maak elk moment van inspectie en opvolgend jaar de overweging om te onderhoud te doen of het masker te vervangen
5. Voorlichting & instructie <
 
  • Zorg altijd voor een duidelijke ingebruikname-instructie (training) en stel een instructie op papier of digitaal beschikbaar!
  • Herhaal minimaal jaarlijks het onderwerp adembescherming in een bijeenkomst of toolbox.
  • Laat medewerker tekenen voor het ontvangen van de adembescherming en volgen van de training.
  • Laat verzadigd filter nooit op het masker zitten, maar gooi dit meteen weg (chemisch afval)
  • Na opening verpakking mag men filter (ook ongebruikt) nooit langer bewaren en gebruiken dan 6 maanden.
  • Voorafgaand aan het opzetten van adembescherming te testen of alles naar behoren functioneert!
  

Persoonlijk Advies

Komt u er niet uit? Bel mij dan gerust voor aanvullend advies. Ik vind het belangrijk dat u een veilige keuze maakt!

Maurits - PBM-adviseur
0184-434455   info@veiliggoed.nl


{WEBPAGINA:Stoffen en dampen}

Succesverhalen
Klantcases

Lees hier hoe wij onze klanten blij maken

 

PBM-scan
Inventariseer de risico's op de werkvloer

Met een PBM-scan nemen we het risico per functie door.

artikelen geselecteerd

^
U gebruikt Internet Explorer in compatibiliteitsweergave. Hiervoor bieden wij geen ondersteuning. U kunt de compatibiliteitsweergave uitschakelen door op het tandwiel icoontje te klikken en vervolgens op het menu item "Instellingen voor Compatibiliteitsweergave" te klikken. Vink het vakje "Alle websites met de compatibiliteitsweergave weergeven" uit. Klik op sluiten.